Broadcast device
- Tum cihazlarin baglandigi merkez aygittir.
- Gelen veriyi tum ag'a yayinlar.
- Akilli degildir; hedefi bilmez.
- Collision riski daha yuksektir.
Bu sayfa 4 haftalik networking notunu tek yerde toplar: tanimlar, kritik farklar, timeline, OSI, TCP/IP, portlar, socket mantigi, MAC, IPv4, IPv6, topolojiler, Internet, protocol ve son dakika tekrar kiti. Amaç sadece guzel gorunmek degil; hizli tekrar, derin calisma ve karsilastirma yapabilmek.
TR ana anlatim korunur; kritik basliklar, ozetler ve puf noktalar ise EN karsiliklarla birlikte verilir.
Computer network, birbirine bagli bagimsiz cihazlarin ve bilgisayarlarin standart protokoller kullanarak veri, kaynak ve servis paylasmasi icin olusturdugu sistemdir.
Bu tanimda sinavlik 4 kelime var: interconnected, autonomous devices, standardized protocols, share data/resources/services. Yani olay "iki bilgisayar birbirini buldu" degil; kurallarla ve amacla isleyen bir yapidan bahsediyoruz.
ENA computer network is a system of interconnected autonomous devices that share data, resources, and services using standardized protocols.
Network'unde yalnizca fiziksel cihaz yoktur. Protocol stack cihazlarin neyi, ne zaman, nasil yollayacagini belirler.
Kablo, switch, hub, router, repeater, NIC gibi aygitlar veriyi fiziksel veya mantiksal olarak tasir ve yonlendirir.
En kisa tanim: set of rules. Iletisim rastgele degil, standart davranislarla olur.
"What is a computer network?" sorusunda tanimi sadece "connected computers" diye kisaltma. Bagimsiz cihazlar, standart protokoller ve paylasim amaci birlikte yazilmali.
Kleinrock, bursty traffic icin packet switching'in verimli oldugunu gosterdi. Paul Baran askeri iletisim baglaminda guvenli iletim tarafini guclendirdi.
Roberts ilk paket anahtarlamali bilgisayar agi planini yayimladi. 1972'de ARPAnet yaklasik 15 node'a ulasti, NCP tamamlandi ve Robert Kahn halka acik gosterim yapti.
Vinton Cerf ve Robert Kahn aglarin birbirine baglanmasi fikrini calisti. TCP, UDP ve IP dusuncesi bu donemde kavramsal olarak oturdu.
1 Ocak 1983'te TCP/IP, ARPAnet'in resmi protokolu oldu. Host sayisi 100.000 seviyesine dayandi.
NSFNET ticari kullanima acildi, ticari ISP'ler backbone trafigi tasimaya basladi. World Wide Web ile search engine, e-commerce ve social network uygulamalari patladi.
Broadband yayginlasti. 2011'de wireless device sayisi wired'i gecti, smartphone cagi sabitlendi.
Veri tek parca gitmez; kucuk paketlere bolunur. Bu, agi daha verimli kullanir, farkli yollardan iletimi kolaylastirir ve bugunku Internet'in temel tasima mantigini olusturur.
Internet zaten vardi; ama World Wide Web onu kitlesel kullanim aracina cevirdi. Web, Internet'in kendisi degil; Internet uzerinde calisan bir application katmanidir.
Server, agdaki kullanicilara paylasilan kaynaklari saglayan merkez makinedir. File server, print server, mail server, database server, web server gibi farkli roller ayni fiziksel makinede de toplanabilir.
| Device | Ne yapar? | Ana ipucu | Sinavlik fark |
|---|---|---|---|
| Hub | Veriyi herkese gonderir. | Broadcast | Akilsiz; collision riski yuksek. |
| Switch | Veriyi dogru cihaza yollar. | Physical address kullanir | LAN icinde hedefe ozel iletim. |
| Router | Aglar arasinda en iyi yolu bulur. | Routing table + algorithm | Farkli networkler arasi iletim. |
| Repeater | Zayiflayan sinyali guclendirir. | Signal regeneration | Adresleme yapmaz. |
| NIC | Cihazi aga baglar. | Interface card | Bilgisayarin aga acilan kapisi. |
Wireless transmission, tel yerine electromagnetic waves kullanir. En yaygin ortam air'dir ama vacuum ve water icin de teorik tanim sunulur.
Wireless, mobility ve flexibility verdigi icin tercih edilir; ama hiz, guvenlik ve stabilite acisindan wired bazen daha iyidir.
| Medium | Bandwidth | Distance | Price | Not |
|---|---|---|---|---|
| Twisted Pair | Up to 1 Gbps | Up to 100 m | Least expensive | Ucuz ve yaygin. |
| Coaxial | 10-100 Mbps | Up to 500 m | Inexpensive | Shield yapisi sayesinde parazite dayanikli. |
| Fiber Optic | Up to 10 Gbps or higher | Up to 60 km | Most expensive | En hizli ve en uzun mesafe. |
| Wireless LAN | Up to 54 Mbps | Up to 100 m | Moderate | Mobilite saglar. |
Wireless neden tercih edilir? Artan mobility, hizli kurulum, wider reach, flexibility, uzun vadeli sahip olma maliyeti ve scalability. Ama "wired her zaman kotu" sonucu cikmaz; kararlilik ve guvenlik tarafinda wired cozumler one cikabilir.
Personal Area Network. Bluetooth, NFC, kulaklik, mouse, smartwatch gibi kisa menzilli kisisel ag.
Local Area Network. Ofis, bina, kampus gibi yerel alanlarda printer, scanner, data ve tools paylasimi icin tasarlanir.
Metropolitan Area Network. Sehir veya kasaba duzeyinde; LAN'den buyuk, WAN'dan kucuk.
Wide Area Network. Ulke, kita, dunya olcegi. Internet bunun en buyuk ornegidir.
| Topology | Advantage | Disadvantage | Ana fikir |
|---|---|---|---|
| Bus | Low cost | Difficult fault isolation | Ucuz ama backbone hassas. |
| Star | Easy management | Central device failure | Yonetimi kolay, merkez tek hata noktasi. |
| Ring | Equal access | Single break affects network | Duzenli akis, ama kirilma etkili. |
| Mesh | High reliability | High cost | Cok guvenilir ama pahali. |
Ornek store tasariminda her shop icinde CAT5 cable secmek dusuk maliyet ve kolay kurulum nedeniyle mantiklidir. Wireless secilmeyebilir; bunun nedeni daha yuksek maliyet, stabilite veya saha kosullari olabilir.
Cashier printer'lar receipt icin, management alanindaki laser printer ise ofis kullanimi icin ayrilabilir. Bu, network design sorularinda teoriyi uygulamaya baglayan klasik senaryodur.
Switch hedefe ozel iletim yaptigi icin collision riskini azaltir. Hub tum ağa broadcast yaptigindan collision olasiligi daha yuksektir. Bu nedenle modern tasarimlarda switch hub'in yerini alir.
Branch'lerin merkez shop'a VPN ile baglanmasi, remote network'leri Internet uzerinden secure ve cost-effective bicimde birlestirir. Bu modelde protected inside network ile less trustworthy outside network ayrimi sinavda yorum sorusuna donusebilir.
Merkezi guclu server vardir; client'lar servis alir. Yonetim kolaydir ama server bozulursa sistem etkilenir.
Cihazlar es duzeydedir. Kalici veya ad hoc olabilir; merkez olmadan kaynak paylasimi yapabilir.
Tum kaynaklar ve islemler tek makinede toplanir. Talep ve kontrol merkezden gider.
Kaynaklar ve islem gucu birden fazla makineye dagilir; farkli konumlarda da olabilir.
Bu bolumde hocanin en rahat soru uretecegi yerler tanimlar, device farklari ve topology karsilastirmalaridir.
Data communication, iki veya daha fazla cihaz arasinda bir iletim ortami uzerinden ve uzerinde anlasilmis protokoller kullanilarak dijital verinin degistokus edilmesidir.
Veri, sender'dan receiver'a signal formunda aktarilir. Text, image, audio, video fark etmez; medium icinde seyahat eden sey sinyaldir.
ENData communication is the exchange of digital data between two or more devices through a transmission medium by following agreed protocols.
Sinavda cok guzel yazar: Information -> Binary -> Signal -> Medium -> Signal -> Binary -> Information.
Bir fotograf pixel'lerden olusur. Pixel'ler binary'ye cevrilir, binary stream signal haline gelir, medium uzerinden gider. Alici tarafta ters islem uygulanir ve fotograf yeniden olusturulur.
Bit rate, birim zamanda iletilebilen bit sayisidir. Birimleri bps, kbps, Mbps, Gbps.
| Topic | Analog | Digital |
|---|---|---|
| Nature | Continuous | Discrete |
| Wave shape | Sin wave | Square wave |
| Representation | Amplitude/frequency/phase | Bits, bit rate |
| Noise resistance | Lower | Higher |
Sinyalin seklinin degismesidir. Medium boyunca ilerlerken form bozulabilir.
Mesafe ve direncten dolayi sinyal enerjisinin zayiflamasidir.
Orijinal sinyale karisan istenmeyen rastgele sinyallerin genel adidir.
Transmission disruption nedenleri: distortion + attenuation + noise. Noise turleri: thermal + induced + crosstalk + impulse.
Internet, standardized protocols ozellikle de TCP/IP suite kullanan, global system of interconnected computer networks yapisidir. Milyarlarca cihazin veri degisimi, resource sharing ve service access ihtiyacini tasir.
U.S. Department of Defense tarafindan gelistirilen ilk operasyonel packet-switching network.
Modern Internet'in resmi dogum tarihi olarak kabul edilir.
Universiteleri baglayan akademik ag; askeri alan disina yayilim sagladi.
Public access, ISP'ler ve Web buyumesi ile Internet kitlesellesti.
Desktop, workstation, server, smartphone, tablet gibi cihazlar Internet jargonunda host veya end system diye gecer. Agin kenarindadirlar; network core'da degil.
Veri paketlere ayrilir, header eklenir, switch/router ve communication link zincirinden gecer. Bu gecilen diziye route veya path denir.
Arama sonuclari, e-mail, web pages, videos ve mobile app content gibi hizmetlerin cogu buyuk data center'larda duran server'lar tarafindan sunulur. End systems kullanici tarafini anlatirken, data centers servislerin arka taraftaki dev olcegini gosterir.
Internet altyapi ve aglar arasi iletim sistemidir. World Wide Web, Internet uzerinde calisan bir application'dir ve HTTP kullanir. E-mail, VoIP, file transfer ve cloud services de Internet servisidir ama Web ile ayni sey degildir.
A protocol defines the format and the order of messages exchanged between communicating entities, as well as the actions taken on transmission, receipt, or another event.
Farkli vendor'lardan cihazlar ayni shared media uzerinde konusacaksa data structure, timing, error handling ve beklenecek davranis standard olmalidir. Interoperability protokolsuz kurulmaz.
| Topic | Encapsulation | Protocol Design |
|---|---|---|
| Focus | Data wrapping process | Rule creation |
| Purpose | Modular transmission | Communication behavior'i tanimlamak |
| Example | TCP header inside IP packet | TCP reliability mechanism |
Bir end system'i, uzak bir end system'e giden yol uzerindeki ilk router'a fiziksel olarak baglayan kisimdir. Access network kullaniciyi ilk ISP katmanina tasir; core network router ve ISP'leri birbirine baglar.
Her bagimsiz network genelde bir organization tarafindan yonetilen ve kendi routing policy'si olan Autonomous System yapisinda duzenlenir. Iceride OSPF gibi, dis baglantida BGP gibi protokoller kullanilir.
Telefon altyapisini kullanir. Tek hat uzerinde telefon, upstream data ve downstream data farkli frequency band'lere ayrilir.
Kablo TV altyapisini kullanir. Cable modem gerekir, genelde PC veya router'a Ethernet ile baglanir.
3G, LTE/4G, 5G gibi teknolojiler cellular infrastructure ve base station uzerinden mobil access saglar.
Slide 2'nin omurgasi su zincirdir: signal mantigi, Internet'in network-of-networks yapisi ve protocol kurallari.
Network architecture mantigi su: ag iletisimi cok karmasik oldugu icin, butun isi tek parca halde dusunmek yerine katmanlara boleriz. Her katman belli bir gorev alir, ust ve alt katmanla iliski kurar, boylece sistem moduler ve troubleshoot edilebilir hale gelir.
Bu mantigin klasik referansi OSI Reference Model'dir. OSI'nin protokolleri birebir her yerde kullanilmiyor olabilir ama modelin kendisi hala egitim acisindan cok gucludur.
ENThe OSI model divides communication into layers so that complex networking tasks become modular, understandable, and easier to troubleshoot.
Alttaki hardware veya software mimarisi ne olursa olsun farkli sistemler birbiriyle haberlesebilsin diye dusunulur.
Bu model birebir urun degildir; network designer'a hangi servislerin ve protokollerin gerekebilecegini gosteren rehberdir.
Her katman belirli gorevlere sahiptir. Zincirin her halkasi kendi sorumlulugunu yerine getirir.
Vizede en cok sorulan hatirlatma: Network layer -> packet, Data Link layer -> frame, Physical layer -> bit.
| Layer | Main duty | Keywords | Examples |
|---|---|---|---|
| Application | Kullaniciya yakin network service verir. | Web, e-mail, file transfer, remote login | HTTP, HTTPS, FTP, SMTP, DNS, SNMP, SSH |
| Presentation | Data representation, translation, encryption, compression | Format compatibility | TLS/SSL, JPEG, MP3, ASCII, Unicode |
| Session | Session kurar, yonetir, bitirir. | Dialog control, token management, synchronization | RPC, NetBIOS session |
| Transport | Process-to-process delivery | Segmentation, ports, reliability, flow control | TCP, UDP, SCTP |
| Network | Host-to-host, logical addressing, routing | Packet, IP, forwarding | IPv4, IPv6, ICMP, IPsec |
| Data Link | Node-to-node delivery on same local network | Frame, MAC, error detection, access control | Ethernet, Wi-Fi, ARP, PPP |
| Physical | Raw bit transmission | Signal, cabling, timing, duplex | Fiber, twisted pair, radio, voltage signaling |
Raw bit'leri physical medium uzerinden tasir. Electrical, optical ve radio signaling ile ilgilenir; IP, frame veya port bilmez.
Ayni local network icinde node-to-node delivery saglar. Bits'i frame haline getirir, MAC kullanir, error detection ve access control yapar.
Farkli networkler arasinda logical addressing ve routing yapar. Source'tan destination'a packet'lerin hangi yoldan gidecegini belirler.
Farkli host'lardaki process'ler arasinda end-to-end, daha dogrusu process-to-process delivery kurar. Port kullanir, segmentation ve reassembly yapar.
Session establishment, maintenance ve termination. Dialog control, token management ve synchronization tarafini tutar.
Translation, encryption ve compression. Farkli sistemlerin data formatlari arasinda ceviri yapar.
En ust katmandir. User applications'a dogrudan network service saglar. Dikkat: Chrome'un kendisi Application layer degildir; Chrome'un kullandigi HTTP/HTTPS gibi communication protocols bu katmanda degerlendirilir.
Data Link ayni local network icinde calisir. Network layer ise farkli networkler arasinda routing yapar.
Network = host-to-host. Transport = process-to-process. Bu fark soru gelmeye cok aciktir.
Session oturumun kontroludur; Presentation verinin nasil gosterilecegi, sifrelenecegi ve sikistirilacagidir.
Sorun varsa asagidan yukari bak: Physical -> Cable?, Data Link -> MAC / local link?, Network -> IP / routing?, Transport -> port / process?.
OSI sorularinda hocanin bekledigi sey katman adlarini ezberlemen degil; her katmanin neyi tasidigini ve digerinden nasil ayrildigini net soylemen.
TCP/IP protocol suite, adini iki kritik protokolden alir: TCP ve IP. Asil gucu, farkli fiziksel sistemlerdeki aglari bir internetwork halinde birlestirmesidir.
OSI daha ogretici ve teorik bir referansken, TCP/IP gercek Internet'in pratikte calisan modelidir.
ENTCP/IP is the practical protocol suite behind the Internet. It connects heterogeneous networks and enables real-world end-to-end communication.
TCP/IP'nin en alt katmani. OSI'deki Physical ve Data Link gorevlerini daha gevsek bir bicimde birlestirir. Framing, local delivery ve physical transmission burada duser.
Logical addressing, routing ve packet forwarding yapar. Connectionless ve best-effort mantigindadir; reliability garanti etmez.
End-to-end ve process-to-process iletisim. Segmentation, reassembly, multiplexing, gerektiğinde reliability ve congestion control burada.
Session ve Presentation ayri katmanlar olarak yoktur; gerektigi kadar uygulama seviyesinde emilir. HTTP, DNS, SMTP, FTP gibi protokoller buradadir.
TCP/IP Internet layer sadece connectionless delivery verir. Connection-oriented / reliable davranis gerekiyorsa bu yukaridaki Transport layer, ozellikle de TCP tarafinda saglanir.
| Feature | TCP | UDP |
|---|---|---|
| Connection | Connection-oriented | Connectionless |
| Reliability | Reliable | No delivery guarantee |
| Ordering | Ordered delivery | Ordering garanti etmez |
| Typical use | Web apps, e-mail, databases | Online games, streaming, DNS |
TCP = guvenilir ama agir. UDP = hizli ama rahattir. Bu cizgi acik uclu cevaplarda cok ise yarar.
Port, Transport layer'da kullanilan 16-bit logical identifier'dir. IP adres cihazı bulur; port numarasi o cihazdaki belirli uygulamayi veya servisi bulur.
Aralik: 0-65535
Socket = IP address + Port number. Uygulamalarin veri gonderip aldigi logical communication endpoint budur.
80 HTTP, 443 HTTPS, 21 FTP, 25 SMTP, 53 DNS
3306 MySQL, 5432 PostgreSQL gibi application-specific alan
Tarayici web server'a baglanirken rastgele gecici port alir; server sabit taninan portta bekler.
TCP socket stream socket'tir; connection-oriented, reliable ve ordered delivery sunar.
Datagram socket connectionless'tir; hizlidir ama teslim garantisi yoktur.
Backend servers, microservices, REST APIs, database drivers, WebSockets, Docker, Kubernetes ve cloud services.
MAC address, NIC'e atanan 48-bit hardware identifier'dir. Data Link layer'da kullanilir ve local network icinde cihazi tanimlar.
IEEE address space'i yonetir. Ilk 24 bit OUI, son 24 bit Device Identifier'dir.
Broadcast tum station'lara gider. Multicast belirli gruba. Unicast tek NIC'e yoneliktir.
| Property | MAC address | IP address |
|---|---|---|
| Layer | Data Link (L2) | Network (L3) |
| Type | Hardware / physical | Logical / configurable |
| Length | 48-bit | 32-bit / 128-bit |
| Scope | Local network | Inter-network / global routing |
| Assigned by | Manufacturer / IEEE block | Admin / ISP / configuration |
Slayttaki guclu benzetme: MAC = social security number, IP = postal address. MAC donanima yakin yerel kimliktir; IP ise agda nerede oldugunu gosterir.
IPv4, 32-bit logical numerical identifier'dir. Dotted decimal formatta yazilir: 91.67.15.28. Bir host birden fazla interface'e sahipse her interface icin ayri IP olabilir.
IPv4 adresi iki parca dusunulur: network portion + host portion. Bu bolum subnet mask veya CIDR prefix length'e gore belirlenir.
255.255.255.0 = ilk 24 bit network, son 8 bit host. Binary mantigi: network bits 1, host bits 0.
192.168.1.10/24 demek: ilk 24 bit network bits, kalan 8 bit host bits.
IPv6, 128-bit hierarchical address'tir. 8 grup hexadecimal bloktan olusur ve : ile ayrilir.
Global Routing Prefix + Subnet ID + Interface Identifier mantigiyla okunur.
3.4 x 10^38 adres alanina yaklasir. Standart subnetting cogu yerde /64 olarak dusunulur.
Unicast, multicast ve anycast vardir. Broadcast kaldirilmistir.
| Feature | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| Length | 32-bit | 128-bit |
| Notation | Dotted decimal | Hexadecimal blocks |
| Broadcast | Var | Yok |
| NAT | Sik gerekir | Tipik olarak gerekmez |
| Auto-configuration | Sinirli | Built-in SLAAC |
| Scalability | Daha kisitli | Adres alani ve hiyerarsi daha guclu |
TCP/IP ve addressing tarafi genelde karistirilir; burada hedef kavramlari bir cift olarak ayirmaktir: TCP vs UDP, MAC vs IP, IPv4 vs IPv6, port vs socket.
Sinavdan once son 2-3 dakikada donulecek yer burasi. Ama buz gibi kisa yazmak yerine mantigi koruyacak kadar yogun tutuldu; bu sayede son tekrar gercekten ise yarar.
Sinavda en cok karisan farklar: Internet != Web, MAC != IP, Network layer != Transport layer, Hub != Switch, TCP != UDP, Encapsulation != Protocol design.